Η ηρωική θυσία της Σταρτ στον «αγώνα του θανάτου»

Μερικές φορές κάποιες νίκες είναι πέρα από κάθε υλικό αγαθό…Στο βιβλίο της ιστορίας της Ντιναμό Κιέβου, θα υπάρχει πάντοτε ένα μεγάλο κεφάλαιο αφιερωμένο στους ηρωικούς ποδοσφαιριστές της ομάδας που αψήφησαν τον ίδιο το θάνατο για να υπερασπιστούν την τιμή τους απέναντι στους Ναζί.

Το καλοκαίρι του 1942 κι ενώ η Ουκρανία τελούσε υπό ναζιστική κατοχή, οι ποδοσφαιριστές της Ντιναμό εργάζονταν σε ένα αρτοποιείο του Κιέβου…

Ο αρτοποιός που σώθηκε…

Ο Νικολάι Τρούσεβιτς παλιά δόξα τερματοφύλακας της Ντιναμό, δεν πειθόταν στις προτροπές του αφεντικού του -πιστού συνεργάτη των Ναζί, Γκέοργκ Σβετσόφ. Ο Νικολάι ήξερε ότι χρωστούσε πολλά στον Σβετσόφ, καθώς ο δεύτερος τον είχε σώσει από το στρατόπεδο συγκέντρωσης της Νταρνίτσα, όταν οι Γερμανοί είχαν συλλάβει αυτόν κι άλλους 600.000 Ουκρανούς.

Η ιδεολογία του και η αγάπη για την πατρίδα όμως, δεν του επέτρεπε να γίνει έρμαιο στα χέρια των Ναζί. Η μεγάλη αγάπη των συμπατριωτών του ήταν μοναδική και αν συμμετείχε στη γερμανόφιλη ομάδα της Ρουχ, ο λαός του Κιέβου θα δεχόταν μεγάλο πλήγμα…

Έτσι, αποφάσισε να δημιουργήσει μια ομάδα με δικές του ενέργειες. Απευθύνθηκε ευθύς στους παλιούς του συμπαίκτες της Ντιναμό, που αγωνίζονταν μαζί πριν ξεσπάσει ο πόλεμος. Ο Αλεξέι Κλιμένκο, ο νεαρός αμυντικός Μιχαήλ Σβιριντόφσκι, ο ασημένιος Ολυμπιονίκης Μιχαήλ Πουτίστιν, ο Νικολάι Κορότκιχ, ο Μακάρ Γκοντσαρένκο και το “κτήνος” Ιβάν Κουζμένκο, θα αποτελούσαν τη ραχοκοκαλιά της νέας ομάδας. Παρέα και άλλοι τρεις από τη Λοκομοτίβ Κιέβου που έτρεξαν στο κάλεσμα του Τρούσεβιτς, οι Μιχαήλ Μέλνικ, Βλάντιμιρ Μπαλάιν και Βασίλι Σουκάρεφ.

Και το όνομα; Φυσικά δεν θα μπορούσε να είναι το “Ντιναμό”, καθώς αυτομάτως παρέπεμπε στις αστυνομικές δυνάμεις της Σοβιετικής Ένωσης απ’ όπου και προερχόταν όντως ο σύλλογος, κάτι που θα προκαλούσε φρενίτιδα στους κατακτητές. Το όνομα της ομάδας θα ήταν Σταρτ, με τη λέξη να έχει ανάλογη σημασία με την αγγλική γλώσσα, δηλαδή αρχή. Έτσι ο Νικολάι Τρούσεβιτς και οι συμπαίκτες του θα έκαναν μια νέα αρχή παίζοντας ποδόσφαιρο, ξεφεύγοντας έστω και για λίγες ώρες από τη μιζέρια του πολέμου και της καθημερινής βιοπάλης…

Η ανίκητη ομάδα της Σταρτ

Το πρώτο παιχνίδι έλαβε χώρα στο στάδιο “Ζενίτ” του Κιέβου, όπου η Σταρτ διέλυσε μια ομάδα Ούγγρων (σύμμαχοι των Γερμανών) με σκορ 6-2. Επόμενος αντίπαλος ακόμα μια μεικτή, αυτή τη φορά από Ρουμάνους στρατιώτες, η οποία έφυγε με έντεκα γκολ στο κεφάλι από τους ήρωες του Κιέβου.

Όταν όμως ο Τρούσεβιτς και οι υπόλοιποι νίκησαν την γερμανική PGS, τότε η ψυχολογία του λαού άλλαξε για τα καλά. Αν και… περιορισμένος από του Ναζί, ο Τύπος της χώρας αναγνώριζε τα κατορθώματα της Σταρτ, με αποτέλεσμα να εξυψώνεται το ηθικό των υπόδουλων Ουκρανών.

Στις 17 Ιουλίου οι Γερμανοί δημιούργησαν την πιο δυνατή ομάδα που μπορούσαν αλλά, η Σταρτ τη συνέτριψε με 6-0. Ακολούθησε μια ήττα της Σταρτ από μια ομάδα Ούγγρων αιχμαλώτων και τότε οι Γερμανοί θεώρησαν ότι είχε φτάσει η στιγμή να νικήσουν και αυτοί του Ουκρανούς.

Κάλεσαν την ακατανίκητη, όπως θεωρείτο, ομάδα της γερμανικής αεροπορίας της Λουφτβάφε, την Flakelf, για να αντιμετωπίσει τη Σταρτ.

Στον αγώνα, που έγινε στις 6 Αυγούστου, δόθηκε μεγάλη δημοσιότητα και αναγγέλθηκε από τις εφημερίδες. Όμως, η Σταρτ συνέτριψε τη γερμανική ομάδα με 5-1 και οι εφημερίδες φυσικά, δεν έγραψαν τίποτα γι’ αυτό. Το ματς αυτό αποκλήθηκε “αγώνας του Θανάτου”, διότι από τότε οι παίκτες της Σταρτ μπήκαν στο στόχαστρο των Ναζί…

«Ή θα χάσετε ή θα πεθάνετε»!

Η ρεβάνς προγραμματίστηκε για τρεις μέρες αργότερα, στις 9 Αυγούστου. Η σημασία που είχε αποκτήσει η αναμέτρηση έκανε μαζική τη προσέλευση στο γήπεδο “Ζενίτ” του Κιέβου.

Χαρακτηριστικό είναι ότι τα φυλλάδια που τύπωσαν οι Ναζί ανέφεραν τη λέξη “εκδίκηση” κάτω από την αναγγελία του ποδοσφαιρικού αγώνα, δείγμα του πόση σημασία έδιναν σε ένα γεγονός που πριν ήταν χόμπι του στρατού, αλλά τώρα πια μέσο πολιτικής προπαγάνδας.

Πριν το ματς, ένας άνδρας με στολή των S.S. εισήλθε στα αποδυτήρια της Σταρτ για να μεταφέρει ένα ξεκάθαρο μήνυμα στους ποδοσφαιριστές: “Είμαι ο διαιτητής του σημερινού αγώνα. Ξέρω ότι είστε μια πολύ καλή ομάδα. Σας παρακαλώ ακολουθήστε τους κανόνες, μην παραβείτε κανέναν, και πριν την έναρξη χαιρετίστε τους αντιπάλους σας με τον τρόπο το δικό μας”.

Το δίλημμα ήταν εμφανές. Ή μήπως δεν υπήρχε ποτέ κανένα δίλημμα; Μάλλον το δεύτερο ισχύει γιατί ο Νικολάι Κορότκιχ, ο Ιβάν Κουζμένκο, ο Μακάρ Γκοντσαρένκο, ο Νικολάι Τρούσεβιτς και οι υπόλοιποι παίκτες της Σταρτ, παρουσιάστηκαν αποφασισμένοι να αγωνιστούν για την τιμή τη δική τους, της πόλης τους και τη χώρας τους…

Ο αγώνας του θανάτου…

Παρά τις απειλές των Γερμανών στα αποδυτήρια, οι Ουκρανοί στον καθιερωμένο χαιρετισμό των ομάδων, αντί για “Hail Hitler”, βροντοφώναξαν “Fizcult Hura”, τον αντίστοιχο σοβιετικό χαιρετισμό! Τα πράγματα δεν ξεκινούσαν καλά…

Οι Ναζί αντιπαρέταξαν δύναμη και αντιαθλητικά μαρκαρίσματα στο τεχνικό επίπεδο των Ουκρανών, με τον γκολκίπερ Τρούσεβιτς να μένει αναίσθητος για μερικά λεπτά μετά από ένα χτύπημα εκτός φάσης. Το θεαματικό γκολ όμως του Κουζμένκο που τάραξε τα γερμανικά δίχτυα, έδωσε αέρα υπεροχής στη Σταρτ, η οποία και πήγε προηγούμενη με 3-1 στο ημίχρονο.

Στην ανάπαυλα οι Ουκρανοί δέχθηκαν και δεύτερη γερμανική επίσκεψη, αυτή τη φορά από άνθρωπο των SS παρέα με τον προδότη και συνεργάτη των κατακτητών, Γκέοργκ Σβετσόφ. Ο Σβετσόφ παρότρυνε τον Τρούσεβιτς και τους υπόλοιπους να δώσουν το ματς, και ο Γερμανός τους επεσήμανε να σκεφτούν τις συνέπειες σε περίπτωση που πράξουν αντίθετα.

Το δεύτερο ημίχρονο είχε από δυο γκολ για την κάθε ομάδα, με το σκορ να διαγράφεται 5–3 υπέρ της Σταρτ, ωστόσο στο τέλος συνέβη η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Ο αμυντικός Αλεξέι Κλιμένκο τη μπάλα και αφού πέρασε όλη τη γερμανική άμυνα και τον τερματοφύλακα έφτασε μέχρι τη γραμμή και κοντοστάθηκε. Τότε, αντί να σκοράρει κλότσησε τη μπάλα προς το κέντρο. Ο διαιτητής των SS σφύριξε πριν καν συμπληρωθούν τα ενενήντα λεπτά, και όλοι προσπαθούσαν να αφουγκραστούν ποια θα ήταν η τύχη των νικητών…

Αιώνιο σύμβολο αντίστασης…

Εκεί που τελειώνει ο μύθος ξεκινούν τα ιστορικά γεγονότα. Η κομουνιστική προπαγάνδα αναφέρει πως οι ποδοσφαιριστές της Ντιναμό εκτελέστηκαν λίγο μετά το παιχνίδι, ωστόσο η πραγματικότητα είναι διαφορετική αλλά και πάλι τραγική…

Σταδιακά μετά τις 9 Αυγούστου, οι ποδοσφαιριστές της Σταρτ συλλαμβάνονταν για ανάκριση κατηγορούμενοι ότι συνεργάζονταν με τη Σοβιετική αστυνομία. Η κατάσταση χειροτέρεψε όταν ο Τρούσεβιτς και η παρέα του νίκησαν με 8-0 τη Ρουχ, την ομάδα του αφεντικού του Σβετσόφ, και φίλου των Γερμανών.

Ο Κορότκιχ πέθανε στη διάρκεια των βασανιστηρίων από τους Ναζί (άλλη εκδοχή τον θέλει να έχει ήδη συλληφθεί πριν τον αγώνα) και οι υπόλοιποι μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης KZ Syrez κοντά στο Κίεβο, όπου οι άλλοτε συνάδελφοι στο φούρνο και συμπαίκτες στο γήπεδο, Κουζμένκο, Κλιμένκο, Τρούσεβιτς εκτελέστηκαν μερικούς μήνες αργότερα στη διάρκεια μιας εξέγερσης…

Ο «Αγώνας του Θανάτου», ήρθε στο φως της δημοσιότητας 16 χρόνια μετά τη διεξαγωγή του, από ένα άρθρο Ουκρανού δημοσιογράφου σε εφημερίδα του Κιέβου. Ταινίες δημιουργήθηκαν εμπνευσμένες από το εν λόγω συμβάν, βιβλία γράφτηκαν και το όλο γεγονός πέρασε στη σφαίρα του θρύλου, διόλου άδικα.

Το 2005 μάλιστα, η Εισαγγελία του Αμβούργου έκλεισε την υπόθεση, με την ετυμηγορία να αναφέρει πως δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι οι ποδοσφαιριστές της Σταρτ δολοφονήθηκαν από τους Ναζί εξαιτίας της νίκης τους, κάτι που αποτελεί μια ακόμη τρανή περίπτωση γερμανικής ασυλίας στα εγκλήματα της τότε πολιτικής ηγεσίας της χώρας.

Το στρατόπεδο συγκέντρωσεις που εκτελέστηκαν μερικοί από τους ποδοσφαιριστές

 

Βγαίνοντας κανείς από την κύρια έξοδο του πρώην σταδίου “Ζενίτ” και νυν “Σταρτ” στο Κίεβο, βλέπει στα δεξιά του ένα άγαλμα που αναπαριστά την εικόνα τεσσάρων ποδοσφαιριστών, που στέκονται αιώνιο σύμβολο θάρρους και αυταπάρνησης.

“Η δόξα σας δεν θα ξεθωριάσει στους αιώνες…” αναφέρει η επιγραφή, για εκείνους τους ανθρώπους που για την τιμή τους δεν υπολόγισαν τον θάνατο!

Ο μεγάλος ουκρανός ποδοσφαιριστής Oliegh Vladimirovitch « Blokha » Blokhine -καλύτερος ευρωπαίος ποδοσφαιριστής το 1975- μπροστά στο μνημείο που ανεγέρθηκε το 1971 στο Zenit Stadium προς τιμήν των δολοφονημένων ποδοσφαιριστών της FC Start.
Προηγούμενο άρθροΟ Ντολ και η τριάδα στην άμυνα
Επόμενο άρθρο09/08/1942: Ο «Αγώνας του Θανάτου»
Η πιο ωραία ντρίμπλα σε δημιουργία και εκτέλεση από τον θρυλικό Ροναλντίνιο. Η τύπισσα είναι χίπισσα… τρελή για τα καλά και χωρίς να πίνει ούτε ένα καφεδάκι! Με μια μπυρίτσα όλη μέρα, παρακολουθεί μανιακά ότι αθλητικό παίζει στην τηλεόραση. Δηλώνει θιασώτης του επιθετικού ποδοσφαίρου και οι ρετρό ιστορίες είναι αυτές που την κάνουν να ζει και να αναπνέει.