Παναγιώτης Πάνου: Ο «Πελέ της Αλβανίας» που έγραψε ιστορία

259
Ο Παναγιώτης Πάνου, όπως είναι πασίγνωστος στα αλβανικά ως Panajot Pano, Έλληνας στην καταγωγή, θεωρείται μέχρι σήμερα ο μεγαλύτερος ποδοσφαιριστής της Αλβανίας όλων των εποχών! Αναδείχθηκε πολλές φορές πρωταθλητής σε τοπικό επίπεδο, σκοράροντας κατά ριπάς, ενώ αγωνίστηκε με επιτυχία, γνωρίζοντας την αποθεώση με την φανέλα της εθνικής ομάδας της Αλβανίας. Ο Παναγιώτης Πάνου έμεινε στα κιτάπια της ιστορίας ως ο «Πελέ της Αλβανίας» ή «Πελέ των Βαλκανίων» ή ακόμη και ως ο «Μικρός Πούσκας».

Ο Παναγιώτης Πάνου γεννήθηκε στις 7 Μαρτίου 1939 σε ένα μικρό χωριό της Αλβανίας, το Δυρράχιο, έχοντας καταγωγή από το Ελευθεροχώρι Δέλβινου, της νότιας Αλβανίας (πρώην ελληνικές περιοχές). Οι γονείς του, Θωμάς και Βασιλική, όπως προδικάζουν και τα όνοματά τους ήταν Έλληνες που έμεναν στην Αλβανία.

Από τερματοφύλακας… killer

Ο Παναγιώτης άρχισε να αγαπά το ποδόσφαιρο και να αφιέρωνει πολλές ώρες σ’ αυτό απ’ την ηλικία των 4-5 ετών. Μεγαλώνοντας αποφάσισε να ασχοληθεί επαγγελματικά με το άθλημα, εντούτοις, οι γονείς του διαφωνούσαν και ήθελαν το παιδί τους να συνεχίσει το σχολείο. Ο Παναγιώτης είχε φοβερό ταλέντο και λάτρευε το ποδόσφαιρο, έτσι δεν μπορούσε να μείνει μακριά. Το αξιοσημείωτο ήταν ότι ξεκινώντας την καριέρα του το 1954, όντας μόλις 16 ετών, στην ομάδα KF Τιράνων, βρισκόταν στη θέση του… τερματοφύλακα!

Βέβαια, άργησαν όλοι να αντιληφθούν την φοβερή αίσθηση που είχε για το γκολ, ωστόσο σε ένα ματς απέναντι στην αιώνιο αντίπαλο, FK Παρτιζάνι, όταν η ομάδα του Πάνου έχανε με 4-0, ο προπονητής, Xhavit Demneri τον μετέφερε στην επίθεση και… δικαιώθηκε! Το ντεμπούτο του με την ομάδα Κ19 των Τιράνων πραγματοποιήθηκε στις 18 Ιουλίου 1956 σε ένα εθνικό αγώνα πρωταθλήματος απέναντι στην Korabi Peshkopi. Το πρώτο του γκολ δεν άργισε να έρθει. Αυτό έγινε στις 5 Αυγούστου 1956 απέναντι στην Kukësi.

Οι εξαιρετικές εμφανίσεις του τον ανέβασαν ταχύτατα στην πρώτη ομάδα των Τιράνων και στις 4 Μαΐού 1958 έκανε το ντεμπούτο του σε ένα απ’ τα μεγάλα ντέρμπι της αλβανίας απέναντι στην Δυναμό, όπου με τη βοήθειά του η ομάδα του συνέτριψε την αντίπαλό της με 4-0. Ο Παναγιώτης είχε βάλει και αυτός το δικό του τέρμα!

Η τυραννία του Χότζα τον ανάγκασε να αλλάξει ομάδα

Στις 9 Δεκεμβρίου 1959, ο Πάνου θα αγωνιζόταν για τελευταία φορά με τα χρώματα των Τιράνων στην νίκη με 4-2 κόντρα στην Besa Kavajë. Ο λόγος; Η τυραννία του Χότζα! Ο Ενβέρ Χότζα, ήταν ο ηγέτης της Αλβανίας από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι τον θάνατό του το 1985, ως Πρώτος Γραμματέας του Αλβανικού Κόμματος Εργασίας. Ήταν πρόεδρος του Δημοκρατικού Μετώπου της Αλβανίας και αρχηγός των αλβανικών ενόπλων δυνάμεων από το 1944 μέχρι το θάνατό του. Διετέλεσε επίσης πρωθυπουργός από το 1944 ως το 1954 και επίσης κατά διαστήματα ως υπουργός Εξωτερικών και Υπουργός Άμυνας.

Η 40χρονη περίοδος της εξουσίας του Χότζα χαρακτηριζόταν πολιτικά από την εξάλειψη της αντιπολίτευσης, ευρεία χρήση της θανατικής ποινής ή μεγάλων ποινών φυλάκισης για τους πολιτικούς του αντιπάλους, απελάσεις από τα σπίτια όπου ζούσαν οι οικογένειές τους, και φυλάκισή τους σε απομακρυσμένα χωριά, που ελέγχονταν αυστηρά από την αστυνομία και τη μυστική αστυνομία (Σιγκουρίμι). Μια πραγματική δικτατορία που δεν άφηνε ανεπηρέαστο το ποδόσφαιρο.

Επί εποχής δικτατορίας του Χότζα λοιπόν, η KF Τιράνων βρισκόταν στο περιθώριο με κάθε τρόπο. Μάλιστα, με διάταγμα της κυβέρνησης οι ποδοσφαιριστές της διώκοντας και αναγκάζονταν όταν υπηρετούσαν την υποχρεωτική στρατιωτική τους θητεία να αγωνίζονται στην FK Παρτιζάνι (ομάδα του στρατού) ή την Δυναμό Τιράνων (ομάδα της κυβέρνησης). Κάπως έτσι ο Παναγιώτης βρέθηκε να φορά τη φανέλα της FK Παρτιζάνι, αναγκασμένος να εγκαταλείψει την αντικαθεστωτική KF Τιράνων έχοντας συμπληρώσει 28 συμμετοχές και 8 τέρματα.

Η τεράστια καριέρα με Παρτιζάνι και οι επιτυχίες

Με την FK Παρτιζάνι, η παρουσία του Παναγιώτη ήταν σαρωτική. Σημείωσε 210 εμφανίσεις και πέτυχε 136 τέρματα, κατακτώντας 4 αλβανικά πρωταθλήματα, 5 Κύπελλα Αλβανίας και το Βαλκανικό Κύπελλο του 1970 απέναντι στην βουλγαρική Beroe Stara Zagora (1-1, 3-0 μετά την απόσυρση της ομάδας από το θεσμό). Σε διεθνές επίπεδο, έπαιξε 28 φορές με την εθνική της Αλβανίας και πέτυχε 4 τέρματα. Δυστυχώς, το ταλέντο του δεν μπόρεσε να το δείξει σε ένα καλύτερο πρωτάθλημα στην Ευρώπη, καθώς ο Χότζας είχε απαγορεύσει τη μεταγραφή του στο εξωτερικό!

Το Νοέμβριο του 2003, ο Παναγιώτης βραβεύτηκε ως ο κορυφαίος ποδοσφαιριστής της χώρας με το UEFA Jubilee Award από την ποδοσφαιρική Ομοσπονδία της Αλβανίας. Μάλιστα, η τελευταία τον ανακήρυξε ως τον καλύτερο παίκτη των τελευταίων 50 ετών. Το 2005, ο Παναγιώτης κατατάχτηκε στην κορυφή λίστας της FIFA, που περιελάμβανε 100 ποδοσφαιριστές, έναν από κάθε χώρα, εκπροσωπώντας την Αλβανία. Στις 6 Μαρτίου του 2009, ο Πάνου τιμήθηκε από τον Αλβανό Πρόεδρο, Μπαμίρ Τόπι με τον ανώτατο τίτλο του κράτους, το παράσημο της Τιμής του Έθνους. Ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία που ένας ποδοσφαιριστής βραβευόταν με το εν λόγω παράσημο!

Ο Παναγιώτης πέθανε στο Τζάκσονβιλ της Φλόριντα των ΗΠΑ έπειτα από καρδιακή προσβολή στις 19 Ιανουαρίου του 2010. Την ίδια μέρα, στην Αλβανία κηρύχθηκε εθνικό πένθος για την απώλεια του Πάνου. Πλέον το όνομά του είναι η ονομασία της κεντρικής κερκίδας του ολοκαίνουριου και υπερσύγχρονου σταδίου «Air Albania Stadium». O
γιος του, Λεωνίδας, συνέχισε την παράδοση του πατέρα του όχι στον ίδιο βαθμό, παίζοντας ποδόσφαιρο στην Ξάνθη και στον ΠΑΣ Γιάννενα, όπως και στην FK Παρτιζάνι.