Η ιστορία του Euro: Η «γέννηση» του θεσμού και η πρώτη κούπα

100
Πρόκειται για μια εκ των αγαπημένων διοργανώσεων ποδοσφαίρου (ειδικά για τους Ευρωπαίους) και που μαζί με το θεσμό του Μουντιάλ, καθηλώνουν κάθε 4 χρόνια τους ποδοσφαιρόφιλους στις οθόνες ή τους δίνουν μια αφορμή για ταξίδια για να παρακολουθήσουν μπάλα και εθνικές ομάδες από κοντά! Αναφερόμαστε φυσικά στο θεσμό του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Εθνικών ομάδων, το Euro!
Η ιδέα και η «γέννηση» του Euro

Το Euro αποτέλεσε έμπνευση του Γάλλου, Ανρί Ντελονέ, η οποία πρωτοδιατυπώθηκε στις 5 Φεβρουαρίου του 1927, αλλά υλοποιήθηκε σχεδόν 30 χρόνια μετά, όταν εκείνος είχε ήδη «φύγει» από τη ζωή. Ο Ντελονέ ήταν ο άνθρωπος που έχει αφιερώσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του στο ποδόσφαιρο, καθώς ήταν για χρόνια μέλος της FIFA και στο ΔΣ της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας, ενώ από το 1924 έως το 1928 διετέλεσε αναπληρωτής πρόεδρος της. Επιπλέον, από τις 15 Ιουνίου του 1954 και συγκεκριμένα από την πρώτη ημέρα ύπαρξης της UEFA και μέχρι τις 9 Νοεμβρίου του 1955, όταν και πέθανε, ήταν Γενικός Γραμματέας της. Ωστόσο, η πορεία του στο άθλημα είχε ξεκινήσει πολύ πιο πριν. Έπαιξε ποδόσφαιρο στην ομάδα του Παρισίου, Etoile des Deux Lacs (πλέον δεν υπάρχει) και στην οποία διετέλεσε γενικός αρχηγός για αρκετά χρόνια. Ενδιάμεσα, εκτέλεσε και χρέη ρέφερι, αλλά αποσύρθηκε… κακήν κακώς, αφού κατάπιε μια σφυρίχτρα, ενώ παράλληλα του έσπασαν και δύο δόντια, όταν δέχθηκε στο πρόσωπο μια μπάλα ποδοσφαίρου. Ακόμη, έχει διατελέσει Γενικός Γραμματέας στη γαλλική ομοσπονδία ποδοσφαίρου. Μετά τον θάνατό του, τον διαδέχθηκε ο γιος του, Πιέρ Ντελονέ, στο πόστο του Γενικού Γραμματέα της UEFA.

Το Euro λοιπόν ήταν μια υπέροχη ιδέα όπως φάνηκε αργότερα και αγαπήθηκε από τον κόσμο, ωστόσο στα αρχικά στάδια φάνηκε πολύ δύσκολη στο να εφαρμοστεί, λόγω των συνθηκών που επικρατούσαν εκείνη την εποχή με τους συχνούς πολέμους ανάμεσα στις χώρες. Ο Ντελονέ, ο οποίος τύγχανε για το συγκεκριμένο εγχείρημα να έχει τη στήριξη του τότε προέδρου της FIFA, Ζιλ Ριμέ, του ανθρώπου που είχε την ιδέα για την δημιουργία του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου, αλλά και της γαλλικής αθλητικής εφημερίδας «Equipe», είχε σαφώς επηρεαστεί από την δημιουργία του Copa America στη Λατινική Αμερική, το οποίο είχε ξεκινήσει ήδη από το 1916. Οι συνθήκες ωρίμασαν με τα χρόνια, και μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, δόθηκε η μεγάλη ώθηση – ειδικότερα με την ίδρυση της UEFA το 1954 για να ξεκινήσει ο θεσμός. Το 1955 ο Ντελόνε έφυγε από τη ζωή και δεν πρόλαβε να δει την ιδέα του παίρνει το πράσινο φως το 1956, αλλά και το 1958 να παίρνει σάρκα και οστά.

Το πρώτο… σφύριγμα και οι πολιτικές εντάσεις

Στις 28 Σεπτεμβρίου του 1958, έγινε στη Μόσχα επισήμως η αρχή του Κυπέλλου Εθνών με την έναρξη της προκριματικής φάσης, με την αναμέτρηση της Σοβιετικής Ένωσης κόντρα στην Ουγγαρία, με το 3-1 υπέρ των γηπεδούχων να σφραγίζει τις προσπάθειες των δύο ομάδων. Το πρώτο τέρμα της διοργάνωσης σημείωσε ο Ανατόλι Ίλιν μόλις στο 4ο λεπτό μπροστά σε σχεδόν 100.000 θεατές.

Μπορεί ο πόλεμος να είχε ολοκληρωθεί, αλλά δεν έλειψαν οι εντάσεις και οι διαφωνίες ανάμεσα στις χώρες. Υπήρξαν οι ηχηρές απουσίες, καθώς δεν συμμετείχαν Αγγλία, Δυτική Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Ουαλία, Σκωτία, Βόρεια Ιρλανδία και Σουηδία, ενώ στην πορεία προέκυψε θέμα και με την Ισπανία. Η παρουσία του δικτάτορα, Φρανσίσκο Φράνκο, προκάλεσε πολιτικές αναταραχές και εν τέλει οι Ίβηρες, αρνήθηκαν να αγωνιστούν κόντρα στη Σοβιετική Ένωση που εξασφάλισε παρουσία στα τελικά της διοργάνωσης.

Η πρώτη κούπα του 1960

Το πρώτο Euro διεξήχθη με μόλις 4 ομάδες να παίρνουν μέρος στα τελικά και συγκεκριμένα οι Σοβιετική Ένωση, Γιουγκοσλαβία, Τσεχοσλοβακία, αλλά και η Γαλλία, η οποία ήταν οικοδέσποινα. Το εναρκτήριο ματς ήταν στις 6 Ιουλίου του 1960, και ολοκληρώθηκε στις 10 του μήνα, όταν η Σοβιετική Ένωση επικράτησε 2-1 της Γιουγκοσλαβίας στην παράταση στο «Parc den Princes», με τον Βίκτορ Πονεντέλνικ να σημειώνει στο 113′ το νικητήριο γκολ. Πρώτοι σκόρερ αναδείχθηκαν με πέντε γκολ ο Γάλλος, Ζιστ Φοντέν, αλλά και ο Τίτους Μπουμπέρνικ από την Τσεχοσλοβακία.

Μέχρι το 1976 το τουρνουά είχε μόνο 4 ομάδες στα τελικά, ενώ το 1980, όταν και έκανε την παρθενική της παρουσία η Ελλάδα, οι χώρες διπλασιάστηκαν, όπως και το 1996 και έγιναν 16. Στη διοργάνωση του 2020 έχουν προστεθεί ακόμη 8 εθνικές και στο σύνολο είναι 24.

Το τρόπαιο της διοργάνωσης

Ο Πιερ Ντελονέ αποδείχθηκε άξιος διάδοχος του Ανρί, βοήθησε να συνεχιστεί το έργο του, αλλά και να συντηρηθεί η μνήμη του. «Έτρεξε» το πρότζεκτ για τη δημιουργία του τροπαίου, το οποίο πήρε το όνομα του πατέρα του. Ο ίδιος έζησε μέχρι τις 24 Ιανουαρίου του 2019. 9 μήνες πριν κλείσει τα 100. Για πολλά χρόνια παρέμεινε ίδιο, αλλά για πρώτη φορά ανανεώθηκε για το Euro 2008. Έγινε πιο μεγάλο και συγκεκριμένα 60 εκατοστά, ενώ μέχρι τότε ήταν 42, με αποτέλεσμα να γίνει κατά δύο κιλά πιο βαρύ, φτάνοντας τα 8. Οπότε, η πρώτη ομάδα που το σήκωσε στα χέρια της ήταν η Ισπανία. Όπως συμβαίνει και σε ανάλογες περιπτώσεις, η ομάδα που το κατακτά, το διατηρεί στην κατοχή της μέχρι να ξεκινήσει το επόμενο τουρνουά. Συνεπώς για 4 χρόνια.

Η Χρυσή Βίβλος

Την πρώτη κούπα την κατέκτησε η Σοβιετική Ένωση το 1960, και μέχρι να διαλυθεί δεν πήρε άλλη, καθώς έχασε σε τρεις (1964, 1972, 1988), ενώ σε όλους τους Έλληνες μείνει χαραγμένο το Euro του 2004. Στην κορυφή της σχετικής λίστας συγκατοικούν με 3 τρόπαια η Ισπανία (1964, 2008, 2012), η οποία είναι η μοναδική με back to back κατάκτηση, με τη Γερμανία (1972, 1980, 1996) που μετράει και 3 χαμένους τελικούς. Από τις εθνικές που έχουν παίξει σε τελικό, αλλά δεν έχουν βάλε κανένα τρόπαιο στη συλλογή τους είναι η Γιουγκοσλαβία και το Βέλγιο.